Goede relatie basis van elk (school)team

Geplaatst: 23 april 2014

0

Alex de Bruijn van Driestar managementadvies stelt in het RD van 14-4 dat het werken aan de professionele ontwikkeling in het team de grootste uitdaging voor schoolleiders vormt.

Het team –stelt De Bruijn- kunnen we beschouwen als groep 9, waarbij hij een parallelproces veronderstelt tussen leerkracht-groep en team-schoolleider. 

Relatie

De Bruijn heeft een punt. Er is inderdaad sprake van een parallelproces in de school. Hoe bestuur en directie of directie en MT met elkaar omgaan en communiceren, vertaalt zich terug in het team en voor de klas. 
De Bruijn noemt echter in zijn hele bijdrage –die vooral in het licht staat van professionele ontwikkeling- één belangrijk element niet: de relatie. En dat is precies het punt, waar het in veel  (school)teams misgaat. 
Er wordt veel tijd besteed aan het professionaliseren van teams. De goedgevulde nascholingspot wordt doorgaans voluit gebruikt. Het imago van de school wordt scherp bewaakt en de pr wordt steeds professioneler ingezet. Maar in de maalstroom van onderwijskundige ambities, schaalvergrotingen, bezuinigingen en efficiëntieslagen dreigt het belang van de relatie uit het oog verloren te worden. En dat is een reden tot zorg. De relatie is tenslotte de basis, de primaire voorwaarde, voor elke vorm van samenwerken. Of het nu gaat om de leerkracht voor de klas, de directeur en zijn team of het bestuur en het management en team. 

Wat doet u werkelijk?

Ongetwijfeld zijn veel (school)leiders het hiermee eens. Zij zullen instemmend knikken: natuurlijk draait het om de relatie. Maar wij dagen directies, teams én besturen uit zich af te vragen hoe het in hun organisatie met de relatie is gesteld. Wat doet u wérkelijk aan de persoonlijke verbinding met elkaar? Nemen directeuren nog de tijd om bij de leerkrachten binnen te lopen voor een praatje dat níet over het werk gaat? Is er genoeg openheid in de school om het niet met dingen eens te zijn en dat in te brengen? Is er de veiligheid om te zeggen dat je tegen de projectweek opziet? Durven ook de introverte collega’s zich te uiten? Gaat het alleen over de beste aanpak van de probleemleerlingen of ook over de emoties van degene die er mee werkt? Ergeren collega’s zich aan elkaars verschillen of zien ze die als positieve kansen? Zijn ze überhaupt met elkaar in gesprek over die verschillen? Kennen ze elkaars sterke kanten? Weten mensen van elkaar hoe ze reageren op stress? Durven ze elkaar hulp te vragen of vecht ieder op zijn eigen eilandje? Is er volledige transparantie of gonst de school van de indirecte communicatie? Worden problemen weggemaakt met grapjes of goedbedoelde dooddoeners of mogen ze op tafel komen? Hebben besturen nog contact met ‘het veld’ of is de directie hun enige verbinding met de praktijk? 

Sluipend proces

Het kán lange tijd goed lijken te gaan zonder investeringen in die relatie. Zo goed zelfs, dat de relatie wordt gerekend tot de softe kant, die er wat minder toe doet. Tot er stress ontstaat. Omdat er drie collega’s tegelijk ziek worden, omdat er een conflict is, omdat er een negatief inspectierapport is, omdat er hoe dan ook iets gebeurt waarbij mensen op elkaar moeten kunnen terugvallen. Dan blijkt ineens dat de relatie niet voldoende aanwezig is. Dat er nog wel werd gesproken over het werk, maar niet over de mens achter het werk. Dat gebeurt niet van de ene op de andere dag. Het is een sluipend proces, waarbij mensen elkaar langzaam kwijtraken en tot hun eigen verbazing soms plotseling tegenover elkaar komen te staan. Met soms grote escalaties tot gevolg. 

Parallelproces

Werken aan het team is dé uitdaging van schoolleiders, stelde De Bruijn. Hij heeft gelijk. Laten schoolleiders investeren in sterke teams. Maar dat begint níet bij professionaliseren en een minimumomvang voor parttimers vaststellen. Dat begint bij het fundament. Een gezonde, veilige relatie, waarin mensen gerespecteerd en gezien worden en kunnen floreren. Dat is het mooiste parallelproces tussen leerkracht-leerlingen en schoolleider-team dat we een school kunnen toewensen.